Người kể chuyện bằng ánh sáng

Đồng nghiệp và những người yêu ảnh xứ Tuyên vẫn trìu mến gọi Trung tá Ma Văn Tuyên là “người kể chuyện bằng ánh sáng”. Vừa tận tụy với nhiệm vụ của một cán bộ Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an tỉnh, anh vừa say sưa khoác ba lô lên các nẻo đường vùng cao để ghi lại những khoảnh khắc đời thường mộc mạc nhất. Gắn bó trọn vẹn giữa trách nhiệm người chiến sĩ và tâm hồn nghệ sĩ, tình cảm sâu nặng ấy đã kết tinh trong bộ ảnh “Sắc xanh trên cao nguyên đá” - tác phẩm đoạt giải Ba tại Cuộc thi ảnh nghệ thuật cấp quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV, năm 2026.

Tác giả Ma Tuyên bên bộ ảnh Sắc xanh trên cao nguyên đá.

Khoảnh khắc đẹp nơi địa đầu Tổ quốc

Đêm 30-10, không gian lễ trao giải tại thành phố Quảng Ninh rộn rã tiếng vỗ tay khi tên các tác giả xuất sắc toàn quốc lần lượt được xướng lên. Giữa hơn một trăm tác phẩm trưng bày, cụm ảnh “Sắc xanh trên cao nguyên đá” của Trung tá Ma Văn Tuyên tạo được một điểm dừng chân rất riêng cho người xem. Đó là sự mộc mạc, tươi tắn của cuộc sống thường nhật nơi dải đất cực Bắc, nơi màu áo xanh của người chiến sĩ công an hòa vào sắc váy hoa rực rỡ của đồng bào Lô Lô.

Giải thưởng lần này đánh dấu một cột mốc đáng nhớ trong chặng đường cầm máy của người cán bộ Phòng An ninh Chính trị nội bộ, Công an tỉnh Tuyên Quang. Do Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì, phối hợp cùng Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Thành ủy Quảng Ninh và các cơ quan liên quan tổ chức, Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV, năm 2026 đã nhận được sự hưởng ứng rộng rãi. Ban tổ chức đã nhận về hơn 10.100 tác phẩm của trên 4.200 tác giả khắp cả nước gửi tham dự.

Đoàn Tuyên Quang ghi dấu ấn rõ nét với 3 tác giả có 4 tác phẩm lọt vào vòng trưng bày và xét giải, trong đó Trung tá Ma Văn Tuyên vinh dự đạt giải Ba với bộ ảnh tâm huyết của mình.

Tác phẩm Quân và dân đồng lòng thuộc bộ ảnh Sắc xanh trên cao nguyên đá của tác giả Ma Tuyên.

Bộ ảnh được anh thực hiện tại Lô Lô Chải, xã Lũng Cú - ngôi làng du lịch cộng đồng bình yên nép mình dưới bóng Cột cờ Quốc gia Lũng Cú. Trong từng khung hình, nhịp sống vùng cao mở ra chân thực và dung dị. Có những khuôn hình ghi lại bước chân của tổ công tác công an phối hợp cùng người dân tuần tra, sải bước trên triền núi đá nở đầy hoa dại. Có khung hình đặc tả nụ cười rạng ngời của cô gái Lô Lô trong bộ trang phục truyền thống thêu tay tỉ mỉ, ánh mắt lấp lánh niềm vui khi ngoái nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên đỉnh núi Rồng. Và ấm áp hơn cả là khoảnh khắc cán bộ chiến sĩ ngồi cùng bà con, vừa tuyên truyền pháp luật, vừa lắng nghe những câu chuyện làm ăn, giữ gìn bản sắc văn hóa để đón khách du lịch.

Chia sẻ về ý tưởng của tác phẩm, Trung tá Ma Văn Tuyên bộc bạch: “Khi đặt máy chụp ở Lũng Cú, tôi không nghĩ đến việc phải tạo ra những bức ảnh thật kỳ vĩ hay dàn dựng cầu kỳ. Điều làm tôi xúc động nhất chính là sự gắn kết tự nhiên giữa anh em chiến sĩ công an cắm bản với đồng bào. Màu áo xanh công an ở đây không còn là khoảng cách công vụ, mà đã hòa quyện vào màu xanh của núi rừng, vào sự bình yên của từng nếp nhà. Tôi chọn tên Sắc xanh trên cao nguyên đá vì muốn người xem cảm nhận được sức sống bền bỉ, ấm áp ấy nơi biên cương”.

Sức sống của “Sắc xanh trên cao nguyên đá” không chỉ dừng lại ở những khung hình phản ánh công tác nghiệp vụ đảm bảo an ninh trật tự thường nhật, mà còn mở ra một lát cắt đời sống rất mới nơi vùng cao. Bộ ảnh khắc họa rõ nét sự gắn kết máu thịt giữa lực lượng Công an với đồng bào, nơi người chiến sĩ cắm bản cùng người dân chung tay gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, từng bước đưa chuyển đổi số về với bản làng để đồng hành phát triển du lịch bền vững nơi địa đầu Tổ quốc. Chính góc nhìn nhân văn và hơi thở đương đại ấy đã tạo nên sức thuyết phục lớn đối với Hội đồng Giám khảo. Thiếu tướng Phan Ngọc Quế, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng, thành viên Ban Giám khảo cuộc thi chia sẻ: “Trong cuộc thi năm nay, tôi rất ấn tượng khi các nghệ sĩ nhiếp ảnh đều đặt con người ở vị trí trung tâm. Với bộ ảnh Sắc xanh trên cao nguyên đá, hình ảnh công an xã đang hướng dẫn bà con Lô Lô cài đặt, quản lý phần mềm lưu trú cho du khách ở địa bàn Lũng Cú không chỉ là một hoạt động nghiệp vụ bình thường. Nghệ sĩ đã kể một câu chuyện rất ý nghĩa về sự gắn kết giữa đảm bảo an ninh trật tự với việc phát huy, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của bản sắc văn hóa dân tộc, và đặc biệt là góp phần thiết thực vào sự phát triển du lịch bền vững nơi biên cương”.

Yêu tha thiết văn hóa, con người miền núi

Nhắc đến Ma Văn Tuyên nhiều năm qua, giới nhiếp ảnh nhớ ngay đến những khung hình chân dung vùng cao đầy ám ảnh - thế mạnh đã trở thành thương hiệu khó lẫn của anh. Thay vì sa vào kỹ thuật góc máy, anh đối thoại với nhân vật bằng sự chân tình để chớp lấy những biểu cảm chân thực nhất: ánh mắt trong veo của con trẻ người Mông, vẻ trầm mặc đôn hậu của người già bên bậc cửa sàn, hay nét rạng ngời như bung nở giữa mùa xuân của các cô gái Dao, Lô Lô. Anh tâm niệm, cảnh sắc thiên nhiên có thể xoay vần theo bốn mùa, nhưng khoảnh khắc rung động trên gương mặt một con người thì chỉ xuất hiện một lần duy nhất. Giữ lại được nụ cười hay ánh mắt ấy không đơn thuần là ghi hình, mà là giữ lại hơi ấm của một cuộc đời, một câu chuyện sống động nơi phên dậu Tổ quốc.

Tác phẩm Tình quân dân thuộc bộ ảnh Sắc xanh trên cao nguyên đá của Ma Tuyên.

Một nét thú vị khác ở Ma Văn Tuyên là anh còn là một cây bút truyện ngắn quen thuộc với bạn đọc yêu văn học miền núi. Điển hình như tác phẩm: “Lửa đá”, “Tiếng khèn trên vách đá”, “Gió và những người đi mãi”… Có lẽ nhờ vốn sống văn học phong phú cùng thói quen quan sát chiều sâu nội tâm nhân vật, những bức ảnh của anh luôn phảng phất chất tự sự. Mỗi tác phẩm như một lát cắt truyện ngắn được kể bằng thị giác: có chút trầm lắng của nếp sống vùng cao, có sự kiên cường của con người giữa thiên nhiên khắc nghiệt, và luôn đầy ắp tình yêu thương.

Công tác tại Phòng An ninh Chính trị nội bộ đòi hỏi tính chính xác, bản lĩnh chính trị vững vàng, sự thận trọng và nguyên tắc. Nhiều người ngỡ công việc này khó dung hòa với tâm hồn phóng khoáng của một nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhưng với Ma Văn Tuyên, hai vai trò ấy lại bổ trợ cho nhau một cách tự nhiên. Tính kỷ luật và nhãn quan nghiệp vụ giúp anh quan sát cuộc sống sắc bén hơn, nhìn nhận vấn đề có chiều sâu. Ngược lại, niềm say mê nghệ thuật giữ cho tâm hồn anh luôn nhạy cảm trước cái đẹp, biết lắng nghe và đồng cảm sâu sắc với tâm tư của nhân dân.

Nhiếp ảnh với Ma Văn Tuyên giản dị như hơi thở, hòa quyện tự nhiên vào trách nhiệm thường nhật của người chiến sĩ công an nhân dân. Trên những cung đường đèo dốc uốn lượn nơi phên dậu Tổ quốc, người “kể chuyện bằng ánh sáng” ấy vẫn lặng lẽ đồng hành cùng nhịp sống bản làng, để mỗi lần bấm máy là thêm một lần trao gửi trọn vẹn niềm tin yêu và sự bình yên nơi rẻo cao.

Giang Lam