Người Dao Đỏ ở Nậm Hồng làm du lịch

Ẩn mình trên sườn Tây Côn Lĩnh hùng vĩ thuộc xã Thông Nguyên, làng du lịch cộng đồng Nậm Hồng hiện lên như bức tranh bình yên, xinh đẹp, nơi thiên nhiên nguyên sơ, ruộng bậc thang ngút ngàn hòa quyện cùng bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Dao đỏ. Sau hơn 10 năm bền bỉ “gieo hạt giống” du lịch, Nậm Hồng giờ đây đã trở thành tọa độ yêu thích của du khách thập phương.

Với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và văn hóa độc đáo, Làng du lịch Nậm Hồng trở thành tọa độ thu hút du khách.

Tiềm năng du lịch đa dạng

Nằm ở độ cao lớn, được bao bọc bởi núi rừng Tây Côn Lĩnh, Nậm Hồng sở hữu điều kiện tự nhiên đặc biệt thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm.

Nậm Hồng mùa nào cũng đẹp, mỗi mùa lại mang một diện mạo riêng. Vào mùa nước đổ, những thửa ruộng bậc thang như những chiếc gương lớn nối tiếp nhau trên sườn núi, phản chiếu ánh trời và những đám mây bảng lảng. Khi lúa vào thì con gái, cả triền núi chuyển sang màu xanh mướt, tạo nên những đường cong mềm mại. Đến cuối tháng 9, đầu tháng 10, Nậm Hồng khoác lên mình tấm áo vàng óng ả của mùa lúa chín.

Lợi thế của Nậm Hồng không chỉ là cảnh quan mà còn nằm ở sự đa dạng của hệ sinh thái. Những cung đường xuyên rừng, những triền núi, dòng suối, nương chè và các bản làng nằm giữa không gian núi cao mở ra nhiều khả năng phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm. Du khách có thể trekking, khám phá rừng, tìm hiểu hệ sinh thái vùng Tây Côn Lĩnh hoặc đơn giản là đi bộ giữa những thửa ruộng bậc thang, cảm nhận nhịp sống chậm rãi của một bản làng vùng cao. Với những người yêu thích nhiếp ảnh, mùa lúa chín, mùa nước đổ hay những buổi sớm mây phủ bản làng đều có thể trở thành những “khung hình” đặc sắc.

Cùng với đó, văn hóa độc đáo của người Dao đỏ về trang phục, lễ hội, ẩm thực, nghề thủ công truyền thống… chính là yếu tố tạo nên sức hút khác biệt ở Nậm Hồng. Những trải nghiệm như thưởng thức các món ăn truyền thống được chế biến trên bếp lửa, tìm hiểu nghề dệt, làm bánh, hái chè Shan tuyết, tắm lá thuốc hay tham gia các hoạt động văn hóa dân gian giúp chuyến đi của du khách trở nên gần gũi hơn. Những nghi lễ truyền thống như lễ cấp sắc, lễ cúng cơm mới, lễ cầu mùa hay nghi lễ nhảy lửa của người Dao đều là sản phẩm du lịch đặc sắc.

Từ Nậm Hồng, du khách cũng có thể kết nối với nhiều điểm đến khác trong không gian du lịch vùng Tây Côn Lĩnh. Những cung đường trekking hướng về núi cao, đi qua rừng nguyên sinh, nương chè và các bản làng mở ra khả năng hình thành những hành trình khám phá dài ngày.

Lễ hội nhảy lửa của người Dao đỏ là sản phẩm du lịch hấp dẫn ở Nậm Hồng.

Dấu ấn phát triển du lịch cộng đồng

Trước đây, du lịch vẫn là khái niệm khá mới với người dân nơi đây. Những ngôi nhà truyền thống chủ yếu phục vụ đời sống gia đình, cảnh quan ruộng bậc thang được tạo nên từ lao động sản xuất, còn những nét văn hóa Dao được gìn giữ chủ yếu trong cộng đồng. Việc biến những giá trị vốn có ấy thành sản phẩm phục vụ du khách đòi hỏi người dân phải thay đổi cách nghĩ, cách làm.

Theo Trưởng thôn Nậm Hồng Triệu Tà Chòi, bước ngoặt đến từ năm 2014, khi Dự án tăng cường sinh kế cho người dân tộc thiểu số do tổ chức Helvetas tài trợ đã hỗ trợ một số gia đình cải tạo nhà cửa, nâng cấp cơ sở vật chất và tập huấn kỹ năng làm du lịch. Từ những hộ đầu tiên, người dân dần nhận ra rằng nếu biết khai thác hợp lý, chính căn nhà, mảnh ruộng, món ăn, trang phục và văn hóa truyền thống đều có thể tạo thêm thu nhập.

Khi lượng khách tăng lên, cách làm riêng lẻ từng bước được thay thế bằng sự liên kết cộng đồng. HTX Du lịch cộng đồng thôn Nậm Hồng được thành lập nhằm tổ chức hoạt động du lịch bài bản hơn, kết nối các hộ dân và từng bước hình thành chuỗi dịch vụ. Đến nay, toàn thôn có 28 hộ trực tiếp tham gia làm du lịch cộng đồng, có khả năng phục vụ khoảng 400 khách mỗi ngày.

Khách du lịch thích thú chụp ảnh ở Nậm Hồng.

Điều đáng nói là lợi ích từ du lịch không chỉ tập trung ở những gia đình có homestay. Thực phẩm phục vụ du khách chủ yếu được cung cấp từ các hộ trong thôn; người dân có thêm việc làm từ nấu ăn, vận chuyển, biểu diễn văn nghệ, hướng dẫn trải nghiệm, cung cấp nông sản, sản phẩm thủ công và các dịch vụ khác.

Các dịch vụ cũng ngày càng đa dạng, nhưng được tổ chức trên nền tảng văn hóa bản địa. Du khách có thể được đón bằng xe máy trên những cung đường vùng cao, nghỉ trong những ngôi nhà truyền thống, tắm lá thuốc, thưởng thức ẩm thực Dao, tham gia gặt lúa, bắt cá, hái chè hoặc tìm hiểu nghề thủ công. Buổi tối, những làn điệu dân ca, các tiết mục văn nghệ và nghi lễ nhảy lửa tạo nên không gian giao lưu ấm cúng giữa du khách và cộng đồng.

Sau hơn một thập kỷ, Nậm Hồng đã có bước chuyển mạnh mẽ, từ một bản làng vùng cao trở thành làng du lịch người Dao đỏ tiêu biểu đạt chuẩn 4 sao OCOP, thu hút khoảng 5.000 lượt khách mỗi năm với doanh thu đạt trên 5 tỷ đồng. Trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, xã Thông Nguyên được định hướng phát triển khu du lịch nghỉ dưỡng cấp tỉnh, trong đó Nậm Hồng là vùng lõi. Đây là cơ hội để Nậm Hồng tiếp tục nâng chất lượng sản phẩm, cơ sở lưu trú và dịch vụ, đồng thời mở rộng liên kết với các điểm đến khác trong khu vực.

Từ những thửa ruộng bậc thang được tạo nên qua bao thế hệ đến những căn homestay hôm nay, Nậm Hồng đang kể một câu chuyện mới về phát triển ở vùng cao. Giữ nếp nhà, cảnh quan, nghề truyền thống và giữ những phong tục đẹp cũng chính là giữ lại những giá trị làm nên sức hấp dẫn của điểm đến.

Biện Luân