Mùa vàng vẫy gọi

Tháng 9, lúa trên những thửa ruộng bậc thang phía Tây tỉnh Tuyên Quang bắt đầu chín rộ. Nắng thu trải xuống các sườn núi, nhuộm vàng từng nấc ruộng, đánh thức những phiên chợ, lễ hội và trải nghiệm văn hóa đang chờ du khách. Từ Hoàng Su Phì, Hồ Thầu, Thông Nguyên đến Tân Tiến, Bản Máy, Pờ Ly Ngài, Nậm Dịch, Thàng Tín, mùa vàng năm nay không chỉ có cảnh sắc để ngắm, mà còn có những câu chuyện để khám phá, những cuộc gặp gỡ để nhớ.

Những nấc thang mùa thu

Mùa Thu đến, chỉ cần đứng trên một triền núi, nhìn xuống những thửa ruộng nối nhau như những dải lụa vàng uốn lượn ôm vào lòng núi, là đủ hiểu vì sao du khách tìm về vùng Danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Hoàng Su Phì để ngắm lúa chín.

Vẻ đẹp của ruộng bậc thang thôn Tả Sử Choóng xã Nậm Dịch luôn thu hút khách du lịch. Ảnh: Quỳnh Hương

Mùa vàng ở đây không chỉ là màu của lúa. Đó còn là màu của đất, của mây, của những mái nhà thấp thoáng giữa sườn đồi và những con đường men theo núi. Lúa chín từng khoảnh, từng bậc, tạo nên những mảng màu đậm nhạt đan xen. Xa hơn, những dãy núi trùng điệp như nâng cả cánh đồng lên giữa tiên cảnh.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Thị Hoài chia sẻ: Danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Hoàng Su Phì là kết quả lao động của nhiều thế hệ đồng bào các dân tộc. Những thửa ruộng được tạo nên từ nhu cầu sản xuất, theo thời gian đã trở thành một phần ký ức, văn hóa và cảnh quan của vùng đất này.

Khi mùa lúa chín, vẻ đẹp ấy càng trở nên rõ nét. Những đường bậc thang uốn lượn quanh sườn núi, xen giữa rừng cây, nương chè và bản làng, tạo nên một không gian vừa hùng vĩ, vừa gần gũi. Đó là thứ cảnh sắc không chỉ để ngắm, mà còn để cảm nhận bằng bước chân, bằng mùi hương lúa mới và bằng những câu chuyện của người dân đã gắn bó với ruộng đồng qua bao đời.

Vì thế, hành trình về phía Tây, vùng đất Hoàng Su Phì, không chỉ là chuyến đi tìm cảnh đẹp. Du khách còn có dịp tìm hiểu cách người dân vùng cao làm ruộng, giữ đất, giữ nước, gìn giữ nghề truyền thống và trao truyền những giá trị văn hóa trong đời sống hôm nay.

Lời mời từ những trải nghiệm

Nếu ruộng bậc thang là lời mời đầu tiên, thì những trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và đời sống bản địa chính là điều khiến hành trình về phía Tây trở nên đáng nhớ.

Một mùa vàng đẹp có thể bắt đầu bằng việc đứng trên triền núi ngắm lúa. Nhưng sẽ đáng nhớ hơn nếu du khách được tự tay gặt một bó lúa, thử đập lúa thủ công, bắt cá chép ruộng, giã cốm, thưởng thức chén trà Shan tuyết hay ngồi bên bếp lửa nghe người dân kể chuyện về bản làng. Những hoạt động ấy khiến cảnh sắc không còn là phông nền, mà trở thành một phần của trải nghiệm.

Ở các xã khu vực Danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, mỗi địa phương đang tìm cách kể câu chuyện mùa vàng bằng những sản phẩm du lịch riêng. Hoàng Su Phì đợi du khách đến với không gian văn hóa, chợ phiên, đêm hội trăng rằm, giải Marathon “Trên bậc thang vàng” và tìm hiểu di tích Đồn Pố Lũng. Hồ Thầu lại gợi mở hành trình kết hợp giữa văn hóa trà Shan tuyết, trải nghiệm pha trà, thưởng trà, thi bắt cá chép ruộng và chinh phục đỉnh Chiêu Lầu Thi.

Là địa phương khởi động sớm nhất Tuần văn hóa du lịch năm 2026, ngay sau kỳ nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9, với chủ đề “Mùa vàng gọi gió - non cao gọi tình”, xã Thông Nguyên mang đến sắc thái tươi mới bằng chuỗi hoạt động như chợ số, không gian ẩm thực, trưng bày sản phẩm địa phương, trình diễn trang phục dân tộc và giải chạy “Mùa vàng Thông Nguyên”.

Chủ tịch UBND xã Thông Nguyên Vũ Thế Phương cho biết: Trước đây, khách đến chủ yếu để ngắm ruộng. Nay, chúng tôi muốn giới thiệu thêm những việc làm hằng ngày của bà con để du khách trải nghiệm như gặt lúa, hái chè, pha trà, bắt cá chép ruộng. Những việc tưởng như bình thường với người dân lại có thể trở thành trải nghiệm thú vị đối với du khách.

Trong không gian văn hóa cộng đồng các dân tộc phía Tây tỉnh, du khách có thể thử một ngày làm nông dân vùng cao, tham quan những vườn chè Shan tuyết cổ thụ, trải nghiệm đan lát, nghe tiếng đàn Sèn Dư của người Cờ Lao, chiêm ngưỡng nghề dệt vải của người Nùng, Tày, Dao. Văn hóa bản địa vì thế không chỉ được nhìn ngắm, mà còn được nghe, được xem và được trải nghiệm.

Từ những xã vùng biên giới như Bản Máy, Thàng Tín đến các xã nội địa như Pờ Ly Ngài, Nậm Dịch, mỗi nơi đều có những điểm check-in ruộng bậc thang, bản sắc văn hóa và lễ hội truyền thống để du khách lựa chọn. Sự đa dạng ấy tạo nên sức hút riêng cho mùa vàng phía Tây.

Du khách hòa vào bản sắc văn hóa dân tộc Dao và thưởng thức trà shan tuyết cổ thụ ở xã Tân Tiến.

Những giá trị văn hóa được gìn giữ

Điều đáng chờ đợi trong mùa vàng năm nay không chỉ là những thửa ruộng chín đẹp. Đó còn là cách các địa phương đang chủ động kể câu chuyện của mình bằng những sản phẩm du lịch cụ thể.

Trước đây, Tuần văn hóa du lịch mùa vàng là hoạt động do huyện tổ chức, tạo nên một điểm hẹn chung cho du khách. Nay, khi mô hình chính quyền địa phương không còn cấp huyện, các xã vùng phía Tây tiếp tục duy trì tinh thần ấy bằng những chương trình riêng, gắn với thế mạnh, cảnh quan và bản sắc của từng địa phương. Từ chợ số ở Thông Nguyên, văn hóa trà ở Hồ Thầu, nghề thủ công ở Tân Tiến đến các trò chơi dân gian, lễ hội truyền thống và trải nghiệm sản xuất nông nghiệp ở Hoàng Su Phì, Pờ Ly Ngài, Bản Máy, mùa vàng được mở rộng thành nhiều không gian trải nghiệm khác nhau.

Đó cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển du lịch cộng đồng bền vững: không chỉ đưa du khách đến ngắm cảnh, mà còn tạo cơ hội để người dân tham gia, giới thiệu sản phẩm, gìn giữ nghề truyền thống, phát huy ẩm thực, trang phục, lễ hội và những giá trị văn hóa đang hiện hữu trong đời sống.

Mùa vàng phía Tây vì thế không chỉ có một điểm đến. Đó là một hành trình nối tiếp những sắc màu: từ ruộng bậc thang đến nương chè, từ phiên chợ đến bản làng, từ tiếng khèn, tiếng trống, tiếng đàn đến những câu chuyện về nghề, về đất và về người.

Anh Trần Đức Hạnh, du khách đến từ Phú Thọ chia sẻ: Mùa vàng ở các địa phương phía vùng danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Hoàng Su Phì năm nay thực sự khác biệt. Tôi có thể dành cả tháng 9 để trải nghiệm các cung bậc cảm xúc, mở đầu là xã Thông Nguyên, đến Hồ Thầu, Hoàng Su Phì và có thể kết thúc hành trình khi chinh phục đỉnh Tây Côn Lĩnh - nóc nhà Đông Bắc ở xã Tân Tiến. Thực sự là một trải nghiệm thú vị.

Khi lúa bắt đầu chín rộ, khắp các thửa ruộng bậc thang vùng phía Tây đang rộn rã đón du khách. Có người đến chỉ để chụp một bức ảnh mùa thu. Có người muốn thử một ngày làm nông dân vùng cao, tự tay gặt lúa, bắt cá ruộng, giã cốm. Có người tìm một chén trà Shan tuyết giữa không gian núi rừng. Hay cũng có người chỉ muốn ngồi bên hiên nhà, nghe tiếng gió đi qua những thửa ruộng vàng. Mỗi người sẽ mang về một ấn tượng riêng. Nhưng có lẽ, điều ở lại lâu nhất là cảm giác được chạm vào một mùa thu rất thật - mùa thu của đất, của người và của những giá trị văn hóa đang được gìn giữ, trao truyền và làm mới trên vùng đất phía Tây Tuyên Quang.

Duy Tuấn