Tuyệt tác sinh thái Nà Hang - Lâm Bình

Giữa điệp trùng sương giăng vùng Đông Bắc, Khu bảo tồn thiên nhiên Quốc gia đặc biệt Nà Hang - Lâm Bình ôm trọn một hệ sinh thái vô giá với nhiều loài động vật, thực vật quý hiếm, cảnh quan thiên nhiên kỳ vỹ, cùng phong tục văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Với những bước đi bài bản của địa phương trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản, tiềm năng của khu bảo tồn đang dần được đánh thức, mở rộng không gian phát triển, hướng đến nền du lịch xanh bền vững.

Lắng nghe tiếng vọng đại ngàn

Nếu núi trập trùng tạc vào không gian hình hài của tuế nguyệt, thì nước là cuốn biên niên sử cất giữ những trầm tích thời gian. Những gì con người vô tình lãng quên, nước vẫn thầm lặng ôm ấp và khắc ghi. Cảm nhận ấy thật chân thật khi con thuyền của chúng tôi lướt nhẹ trên mặt hồ, tiến vào cõi thủy mặc khổng lồ mang tên Nà Hang - Lâm Bình. Nơi đây, ngay tại ngã ba của dòng sông Gâm oai hùng và sông Năng hiền hòa, tạo hóa đã nhào nặn nên một miền non nước hữu tình với thạch sơn, mây ngàn và nước biếc ngọc ngà cùng vượng khí của đất trời.

Chạm tay vào làn nước trong xanh, nghe câu chuyện về vùng đất cổ, nơi 99 con phượng hoàng bay về làm tổ, càng thêm yêu mảnh đất này. Từ ngày xưa, những cư dân người Tày, người Dao, người H’Mông đầu tiên bám dọc bến sông để dựng bản, lập làng, quyện hòa cùng lời hát Then thiêng liêng gửi tới chín tầng trời và nâng niu tiếng đàn Tính dặt dìu dội qua bao dâu bể thăng trầm của lịch sử.

Vẻ đẹp của Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia đặc biệt Nà Hang - Lâm Bình.

Ẩn sau dải lụa xanh của nước và những vách núi đá vôi sừng sững là một “kho báu” đa dạng sinh học khổng lồ. Riêng Khu dự trữ thiên nhiên Nà Hang có 1.357 loài thực vật bậc cao có mạch, trong đó 74 loài quý hiếm; 62 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Hệ động vật đã ghi nhận 90 loài thú, 263 loài chim, 25 loài bò sát, 35 loài ếch nhái và khoảng 500 loài côn trùng.

Đặc biệt, những dấu hiệu về sự hiện diện của voọc mũi hếch, một trong những loài linh trưởng quý hiếm bậc nhất thế giới được ghi nhận qua dấu vết thức ăn, tiếng kêu tại các khu rừng sâu. Cùng với đó, điều tra của tổ chức PRCF tại khu vực Nà Hang - Lâm Bình cũng ghi nhận hơn 100 cá thể voọc đen má trắng sinh sống, di chuyển trong khu vực. Những con số ấy cho thấy Nà Hang - Lâm Bình không đơn thuần là một tuyệt tác cảnh quan mãn nhãn của thị giác, mà là một không gian sinh thái quý giá đang được bảo tồn nghiêm ngặt.

Năm 2018, Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hang - Lâm Bình được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt về Danh lam thắng cảnh. Lâm Bình - Nà Hang đang nằm trong không gian hồ sơ Khu Di sản thiên nhiên Ba Bể - Nà Hang thuộc Danh sách dự kiến di sản thế giới của UNESCO. Sự kết nối liên tỉnh này hứa hẹn đưa danh thắng xứ Tuyên bước ra biển lớn.

Đón luồng sinh khí mới

Để đánh thức những ký ức trầm tích của vùng đất cổ, mới đây, xã Nà Hang phối hợp các đơn vị tổ chức chương trình nghệ thuật thực cảnh với Show diễn mang tên “Long mạch Nà Hang”. Khán đài chính là bờ bãi, mặt nước là sàn diễn và phông nền phía sau là quần thể núi non kỳ vĩ, kể lại truyền thuyết về 99 ngọn núi nơi 99 con phượng hoàng về xây tổ. Sự gặp gỡ của sông với sông, của con người với con người và của quá khứ với tương lai. Ánh sáng của nghệ thuật hiện đại đánh thức huyền thoại, để từng lớp sóng trở thành một trang sử, cất lên bản trường ca chưa bao giờ kết thúc, kết nối du khách thập phương với cội nguồn văn hóa sâu thẳm của đại ngàn.

Tại xã Thượng Lâm, vùng lõi của Khu danh thắng quốc gia Nà Hang - Lâm Bình, sở hữu nhiều điểm du lịch nổi tiếng như thác Khuổi Nhi, thác Nặm Me, thác Khuổi Súng, hang Khuổi Pín và Cọc Vài với hơn 4.000 ha mặt nước lòng hồ. Hiện nay, xã có 31 homestay và hơn 10 bungalow hoạt động, có thể phục vụ hàng ngàn khách mỗi đêm, mở ra hướng phát triển kinh tế từ du lịch không khói cho mảnh đất vùng cao này.

Du khách khám phá thác Khuổi Nhi.

Tháng 7 vừa qua, hơn 60 doanh nghiệp lữ hành trong chương trình khảo sát, kết nối sản phẩm du lịch Hà Nội - Tuyên Quang đã trực tiếp trải nghiệm và đánh giá cao tiềm năng du lịch nơi đây. Từ góc nhìn chuyên gia, ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, nhận định: “Cảnh quan Nà Hang - Lâm Bình sở hữu vẻ đẹp hiếm có, nhưng để du khách chịu “mở hầu bao” và lưu trú dài ngày, cần một cuộc cách mạng về trải nghiệm.

Du khách không chỉ ngồi thuyền ngắm cảnh, chụp ảnh rồi vội vã rời đi mà điểm đến cần được cá nhân hóa qua những chuỗi hoạt động có chiều sâu như: Ban ngày chèo kayak trên suối Nặm Chang, tắm thác Khuổi Nhi, trekking cùng người bản địa; chiều về làm bánh, nấu ăn, dệt vải, tắm lá thuốc và tối đến là không gian giao lưu văn hóa, nghe hát Then, hát Páo dung tại các nếp nhà sàn ấm cúng”.

Đây được xem là những bước đi táo bạo của địa phương và các đơn vị lữ hành, du lịch khi tạo ra các sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn, cũng là bước cụ thể hóa của tỉnh khi triển khai Quyết định số 763/QĐ-TTg năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hang - Lâm Bình, với phạm vi nghiên cứu quy hoạch lên tới hơn 132.142 ha.

Trong đó, khu vực bảo vệ của danh lam thắng cảnh rộng hơn 61.349 ha, còn lại là không gian cảnh quan núi rừng, làng bản và khu vực kết nối với sông Gâm, hồ Ba Bể. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tỉnh huy động nguồn lực, đầu tư hạ tầng, phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn môi trường tự nhiên, hướng tới xây dựng Nà Hang - Lâm Bình trở thành “viên ngọc xanh” của du lịch miền núi phía Bắc. Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Trung Ngọc, mục tiêu đến tháng 4/2027, tỉnh sẽ trình Chính phủ phê duyệt quy hoạch Khu du lịch sinh thái Nà Hang - Lâm Bình, tạo hành lang pháp lý và mở ra cơ hội thu hút đầu tư các dự án du lịch lớn vào địa bàn.

Sự chuyển dịch từ tư duy giữ từng vạt rừng sang tổ chức một không gian di sản rộng lớn thể hiện tầm nhìn vĩ mô, nơi thiên nhiên, văn hóa và đời sống cộng đồng có thể cộng sinh và cùng phát triển, biến “vốn rừng” thành động lực kinh tế xanh.

Ghi chép: AN GIANG