Thăm quê hương Cách mạng Tháng Mười

Tháng Mười này, chúng tôi đã có hành trình dài từ quê hương Cách mạng Tháng Tám đến quê hương Cách mạng tháng Mười - thành phố Xanh Petecbua của nước Nga. Thành phố mang vẻ đẹp vừa lộng lẫy, vừa trầm mặc, như một bức tranh được vẽ bằng ánh sáng, dòng nước và những dấu ấn thời gian, trong đó có dấu mốc của Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại.

1. Xanh Petecbua là một trong những thành phố đẹp và giàu giá trị lịch sử, văn hóa nhất nước Nga. Thành phố từng mang tên Petrograd, sau đổi thành Leningrad và đến năm 1991 lấy lại tên Xanh Petecbua. Thành phố được Sa hoàng Peter Đại đế thành lập năm 1703, từng là thủ đô của Đế quốc Nga trong hơn hai thế kỷ. Với những cung điện tráng lệ, những đại lộ rộng lớn, những cây cầu duyên dáng và hệ thống kênh đào đan xen, Xanh Petecbua được ví như “Venice phương Bắc”. Trung tâm lịch sử của thành phố đã được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới, không chỉ bởi giá trị kiến trúc đặc sắc mà còn bởi những lớp trầm tích lịch sử gắn với nhiều thời kỳ của nước Nga.

Trung tâm thành phố có dòng sông Neva chảy qua, soi bóng những công trình kiến trúc cổ kính và nhiều cây cầu nổi tiếng. Nơi đây có Cung điện Mùa Đông, Bảo tàng Hermitage, Pháo đài Peter và Paul cùng nhiều công trình mang đậm dấu ấn lịch sử. Giữa tiết thu, mặt nước sông xanh thẫm. Chúng tôi ngồi trên du thuyền theo sông Neva, ngắm những tòa nhà cùng những rặng cây nhuộm vàng sắc thu soi bóng xuống dòng sông tạo nên một vẻ đẹp mê hoặc lòng người.

Xanh Petecbua là thành phố của những cây cầu bắc qua sông Nêva.

Nếu dòng Neva là dải lụa xanh mềm mại vắt qua Xanh Petecbua thì những cây cầu bắc qua sông chính là những nét vẽ duyên dáng làm nên vẻ đẹp riêng của thành phố. Mỗi cây cầu mang một dáng vẻ riêng, nhưng đều có thể mở vào ban đêm giống như cầu quay ở Đà Nẵng của ta. Khi màn đêm buông xuống, mặt sông Neva như được phủ một lớp màu huyền ảo. Những nhịp cầu khổng lồ từ từ nâng lên, chuyển động chậm rãi, tách khỏi mặt đường, vươn cao lên bầu trời đêm như đôi cánh thép khổng lồ. Những con tàu lần lượt đi qua khoảng trống giữa hai nhịp cầu, tạo nên cảnh tượng vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng.

Việc mở cầu chủ yếu để phục vụ giao thông đường thủy, tạo lối đi cho những con tàu lớn trên sông, và còn để phục vụ khách du lịch. Có những đêm, khoảnh khắc mở cầu được kết hợp với chương trình âm nhạc giao hưởng mang tên “Những cây cầu biết hát”. Tiếng nhạc vang lên giữa không gian rộng lớn, hòa cùng ánh đèn, mặt nước và dáng cầu đang vươn cao, tạo nên sự hòa quyện kỳ diệu giữa kỹ thuật và nghệ thuật, giữa nhịp sống hiện đại và vẻ đẹp cổ kính.

2. Ngắm Xanh Petecbua lộng lẫy trong sắc thu vàng, tôi vừa ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của thành phố, vừa bồi hồi nghĩ về những ngày tháng Mười từ hơn một thế kỷ trước. Chính tại đây, Lenin bí mật trở về từ Phần Lan, cùng Đảng Bonsevic lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Tháng Mười năm 1917, lập nên chính quyền xô viết, làm thay đổi căn bản số phận dân tộc Nga, đưa nước Nga từ một nước phong kiến tiền tư bản nghèo đói và lạc hậu trở thành một cường quốc. Cuộc cách mạng đánh dấu bước ngoặt trong đời sống chính trị của thế giới, vạch đường cho nhân loại đi đến một xã hội mới, trong đó nhân dân lao động được giải phóng khỏi ách áp bức, bóc lột, đứng lên làm chủ đất nước và vận mệnh của mình.

Thành phố Xanh Petecbua rực rỡ trong nắng thu.

Tầm vóc quá lớn của lịch sử thành phố khiến tôi có cảm giác mình đang bước vào một miền ký ức vừa xa xôi, vừa thân thuộc, như cảm giác của người có rất nhiều tình cảm với nước Nga. Những trang sách lịch sử từng được học bỗng trở nên sống động khi chúng tôi được tận mắt thấy chiến hạm Rạng Đông neo bên sông Neva như một đài kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười. Tại chiến hạm này, phát súng lệnh được bắn làm hiệu lệnh cho cuộc tấn công vào Cung điện Mùa Đông, mở màn cho cuộc cách mạng tháng Mười Nga vĩ đại.

Ngắm nhìn con tàu khổng lồ, dòng Neva xanh thẫm, những con phố và những công trình đã đi qua bao biến thiên thời cuộc của Xanh Petecbua; tôi bỗng thấy chuyến đi của mình không đơn thuần là một cuộc du ngoạn, mà như hành trình tìm về cội nguồn của những ký ức cách mạng. Tự nhiên, trong tôi dâng lên một niềm xúc động sâu xa, bởi thấy mình được sống trong không khí của một vùng đất lịch sử mà mình đã yêu mến từ lâu qua sách vở. Tôi háo hức muốn khám phá thành phố không chỉ bằng đôi mắt của một du khách, mà còn bằng trái tim của một người thấy nước Nga vô cùng gần gũi qua những năm tháng học tiếng Nga, văn học Nga và trân trọng những dấu ấn lịch sử đã góp phần kết nối tình hữu nghị Việt - Nga.

Chiến hạm Rạng Đông neo bên sông Neva - nơi phát súng lệnh mở màn cuộc tấn công vào Cung điện Mùa Đông, bắt đầu cho cuộc cách mạng tháng Mười Nga vĩ đại.

3. Từ quê hương của Cách mạng Tháng Mười, tôi lại nghĩ đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945 khởi nguồn từ Tuyên Quang quê mình. Hai cuộc cách mạng diễn ra trong những hoàn cảnh khác nhau, mang những mục tiêu trực tiếp khác nhau, nhưng đều mang ý nghĩa sâu sắc: Khát vọng độc lập, tự do và quyền làm chủ vận mệnh của nhân dân.

Từ những trang sử ấy, tôi càng hiểu rằng tình hữu nghị Việt Nam – Nga được bồi đắp qua nhiều thế hệ, từ những năm tháng nhân dân Việt Nam đấu tranh giành độc lập, qua sự giúp đỡ quý báu của nhân dân Liên Xô trước đây, đến những năm tháng xây dựng và phát triển đất nước hôm nay. Bao thế hệ sinh viên Việt Nam đã trưởng thành trên đất Nga; bao chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ, kỹ sư hai nước đã gặp gỡ, làm việc và cùng đóng góp cho sự phát triển của mỗi dân tộc. Trong ký ức của nhiều người Việt Nam, nước Nga không chỉ là một đất nước xa xôi, mà còn là nơi lưu giữ những năm tháng tuổi trẻ, tình bạn chân thành và những ân tình không dễ phai mờ. Ngay cả chúng tôi, dù chỉ biết nước Nga qua lịch sử, qua các tác phẩm văn học, âm nhạc, phim ảnh, hội hoạ; cũng đã yêu mến nước Nga như một lẽ tự nhiên.

Cung điện Mùa đông là nơi đặt trụ sở làm việc của Chính phủ lâm thời sau khi chế độ Sa hoàng sụp đổ tháng 11.1917.

Trong chuyến thăm chính thức Liên bang Nga tháng 9 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được bạn trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lev N.Tolstoy năm 2026. Truyền thông Nga cho rằng, sự kiện này “không chỉ là sự ghi nhận dành cho một cá nhân mà còn thể hiện sợi dây bền chặt trong quan hệ Nga-Việt, một sự đồng cảm về giá trị của hòa bình”. Hai bên đã ra Tuyên bố chung về việc củng cố hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga trong giai đoạn mới.

Nghĩ đến điều đó, tôi chợt thấy chuyến đi của mình đã có ý nghĩa hơn cả những trải nghiệm cá nhân. Đứng bên dòng Neva, ngắm sắc lá vàng mùa thu tuyệt đẹp phía cung điện Mùa đông, Toà nhà chứng khoán, ngọn hải đăng; hay hình dung bước chân bí mật của Lenin trên hành trình trở về thành phố Xanh Petecbua để lãnh đạo Cách mạng Tháng Mười hơn trăm năm trước, tôi thấy mình vừa tìm hiểu quá khứ của nước Nga, vừa có dịp nhìn lại một phần lịch sử của chính dân tộc mình. Lịch sử hai nước có những điểm giao thoa, nhưng mỗi dân tộc đều có con đường riêng, có bản lĩnh, lựa chọn và những hy sinh của mình. Chính sự trân trọng lịch sử của nhau là nền tảng để tình hữu nghị tiếp tục bền chặt trong hiện tại.

Rời quê hương của Cách mạng Tháng Mười, trong tôi vẫn còn nguyên những rung động của chuyến đi. Dòng Neva lặng lẽ trôi, những cây cầu vươn mình trong đêm thu se lạnh, những con đường cổ kính ở Saint Petersburg cứ lần lượt hiện về trong tâm trí. Tôi đã đến đây với niềm háo hức của một người yêu nước Nga, và khi ra về, tình cảm ấy đã trở nên sâu sắc hơn. Bởi đằng sau vẻ đẹp của cảnh sắc là những câu chuyện lịch sử, những số phận con người và khát vọng đổi thay của cả một dân tộc.

Saint Petersburg sẽ lại đón những đoàn khách mới, dòng Neva vẫn miệt mài chảy qua những cây cầu, và những công viên trong thành phố sẽ đổi màu lá qua từng mùa. Nhưng với tôi, chuyến đi đã để lại một dấu ấn riêng: niềm yêu mến nước Nga được bồi đắp bằng hiểu biết, bằng những suy ngẫm về lịch sử, và nước Nga bỗng trở nên gần gũi thêm qua những con người, cảnh vật mà tôi đã gặp.

Hà Linh