Người mở đường ở Nà Đén

Nằm cheo leo giữa những dãy núi cao của xã Giáp Trung, Nà Đén từng bị bao phủ bởi mây mù và cái nghèo dai dẳng. Trên mảnh đất cằn cỗi ấy, khát vọng vươn lên của đồng bào Dao vẫn luôn âm ỉ, bền bỉ. Suốt 14 năm bám bản, một người cán bộ đã kiên trì gieo niềm tin, vận động người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, từng bước biến những vạt đồi khô cằn thành những cánh rừng quế, rừng mỡ xanh ngút ngàn.

Anh Phàn Văn Tiến Trưởng thôn Nà Đén, xã Giáp Trung.

Gian nan thử sức người đứng đầu

Năm 2012, khi anh Phàn Văn Tiến gánh trên vai trọng trách Trưởng thôn, Nà Đén chìm trong vòng lẩn quẩn của sự thiếu thốn. Toàn thôn khi đó có 53 hộ thì có tới 48 hộ nghèo. Địa hình chia cắt dốc đứng, bà con sống rải rác trên từng quả đồi riêng biệt, mỗi lần có việc thôn phải đi bộ cả ngày mới đến được vài nhà.

Anh Tiến nhớ lại: "Khó nhất lúc đó không phải là thiếu tiền, mà là thiếu thông tin và lòng tin. Dân ở xa quá, đường đi gập ghềnh, đi vận động từng nhà mất cả ngày trời. Nhiều khi chủ trương, chính sách hỗ trợ của Nhà nước đến được với bà con thì mùa vụ đã qua".

Cái khó không làm chùn bước người cán bộ Dao trẻ tuổi. Muốn dân hiểu, trước hết thông tin phải thông suốt. Anh Tiến gõ cửa từng nơi, vận động nguồn xã hội hóa để kéo loa phát thanh về từng điểm dân cư. Đến khi sóng internet phủ khắp các khe núi, thấy bà con bắt đầu cầm trên tay chiếc điện thoại thông minh, anh tức tốc thành lập nhóm Zalo chung của thôn. Từ lịch tiêm phòng gia súc, kỹ thuật chăm sóc cây trồng đến chính sách hỗ trợ nghèo đều được gửi tới tay người dân chỉ sau vài thao tác.

Sự tận tụy suốt 14 năm làm Trưởng thôn đã tạo nên nền tảng niềm tin vững chắc. Đến tháng 7/2026, thực hiện chủ trương sáp nhập thôn, Nà Đén mở rộng lên 160 hộ với hơn 800 nhân khẩu. Trách nhiệm nặng nề hơn, địa bàn rộng hơn, nhưng bằng uy tín, anh Phàn Văn Tiến tiếp tục được đảng viên và Nhân dân gửi trọn niềm tin bầu giữ chức Bí thư Chi bộ thôn.

Anh Phàn Văn Tiến (đừng đầu tiên bên tay phải) cùng lãnh đạo xã Giáp Trung tham quan mô hình phát triển chăn nuôi trên địa bàn thôn.

Tiên phong thoát nghèo

Người Dao ở Nà Đén quan niệm: Trăm lời vận động hay cũng không bằng một lần xắn tay làm thật. Hiểu rõ điều đó, Bí thư Phàn Văn Tiến chọn cách tự mình xắn tay áo, cải tạo đất đồi, đưa cây lạc, cây đậu tương vào trồng xen canh, quyết không để đất nghỉ một ngày. Mô hình trang trại tổng hợp của gia đình anh Tiến trở thành "trường học thực tế" cho cả bản.

Đến nay, tài sản của người cán bộ tiên phong ấy là hơn 4 ha quế và mỡ phủ kín đồi dốc. Ngoài ra, anh duy trì đều đặn đàn lợn đen 30 con, 7 con trâu mộng cùng hàng trăm con gia cầm. Chưa dừng lại ở đó, tận dụng nguồn nước khe suối mát lành chảy qua đồi, anh đào hơn 1 sào ao để thả cá trắm, cá chép.

Nhìn mô hình của Bí thư Tiến "cho ra tiền thật, thoát nghèo thật", bà con Nà Đén cũng đã chủ động kéo đến học tập kinh nghiệm. Khi cái bụng dân đã tin, lòng dân đã thuận, anh Tiến cùng Chi bộ đã bắt tay vào khâu bứt phá: Rà soát, tham mưu phân bổ nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, đưa trâu, bò, lợn, ngựa hỗ trợ tận tay 40 hộ dân. Không dừng ở việc trao "cần câu", Chi bộ cắt cử từng đảng viên phụ trách từng nhóm hộ, "cầm tay chỉ việc" từ kỹ thuật dựng chuồng, tiêm phòng dịch bệnh cho đến kết nối đầu ra sản phẩm.

Nhờ sự dẫn dắt sát sao ấy, những hộ dân đã vươn lên thoát nghèo bền vững, trở thành những hộ khá giả. Từ con số 48 hộ nghèo năm 2012, đến cuối năm 2025, Nà Đén đã kéo giảm xuống chỉ còn 28 hộ. Bước sang năm 2026, ngọn lửa tiên phong của người Bí thư Chi bộ vẫn đang tiếp tục truyền sức nóng để toàn thôn dồn lực, quyết tâm đưa thêm 13 hộ gia đình thoát nghèo.

Anh Phàn Văn Tiến (đứng thứ 3 từ trái sang), Trưởng thôn Nà Đén, xã Giáp Trung cùng lãnh đạo xã Giáp Trung kiểm tra khu vực bị sạt lở trên địa bàn thôn.

Đột phá trong nếp sống mới

No cái bụng đã khó, đổi cái tư duy tồn tại hàng đời nay lại càng khó hơn. Năm 2019, anh Tiến đã cùng các đoàn thể của thôn phát động một cuộc "cách mạng" đó là xóa bỏ hủ tục, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao.

Nếu như trước đây, đám hiếu ở Nà Đén kéo dài nhiều ngày, mổ vài chục con trâu, lợn, gà. Hơn cả là tục "chia thịt mang về" cho người làm bếp sau đám hiếu khiến gia chủ dù nghèo vẫn phải gánh thêm khoản nợ. Bên cạnh đó, vấn nạn hôn nhân cận huyết thống vẫn âm thầm hiện hữu. Để xóa bỏ những hủ tục ấy, Chi bộ quán triệt nguyên tắc đảng viên phải đi trước. Gia đình anh Tiến và các đảng viên trong thôn đi đầu thực hiện đám hiếu tinh gọn, không ăn uống linh đình. Anh cùng lực lượng nòng cốt kiên trì "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để phân tích thiệt hơn. Từ chỗ kéo dài nhiều ngày, nay cam kết người mất không để quá 48 tiếng. Bỏ hoàn toàn tục chia phần mang về, xóa bỏ triệt để nạn kết hôn cận huyết thống, vận động thanh niên tuân thủ Luật Hôn nhân và Gia đình.

Những Bằng khen của tỉnh hay khen thưởng của các cấp, ngành trao tặng là sự ghi nhận xứng đáng cho Bí thư Chi bộ tuổi 40. Nhưng với anh Phàn Văn Tiến, phần thưởng vô giá nhất chính là màu xanh ấm no của rừng quế, mỡ đang phủ khắp đồi cằn Nà Đén, cùng những cái bắt tay siết chặt của đồng bào ngày trút bỏ gánh nặng nghèo đói.

Minh Hoa