Truyện ngắn: Gió vẫn thổi bờ sông

09:58, 21/11/2026

Làn lặng lẽ một mình đi dọc theo bờ sông, từng cơn gió đầu đông bồng bênh lướt qua vai áo, cô khẽ rùng mình vì lạnh. Làn nhẹ nhàng kéo vạt áo lại, những kỷ niệm xa xưa chợt ập về. Gió vẫn miên man thổi trên dòng sông Hồng lấp lánh ánh sao. Những đám bèo lục bình nhẹ nhàng trôi xuối theo dòng nước chảy xiết. Thỉnh thoảng có vài thiên thạch bay vút qua… như đùa giỡn với cô. Kệ! Làn cứ đi dọc bờ sông gió thổi với bao nhiêu những kỷ niệm xưa ùa về trong ký ức.

Hơn 30 năm trước, khi đó, Làn còn là cô gái mới qua độ trăng tròn, đang học lớp 9 thơ ngây và lãng mạn. Bờ sông ngày ấy chẳng khác bây giờ là mấy vẫn bên lở bên bồi, vẫn đầy nắng và gió như hôm nay. Nhà Làn ở cạnh Ngã ba sông, những đêm trăng sáng, nhất là mùa hè, bầu trời đầy đom đóm xanh đỏ bay lập lòe dưới ánh trăng, bọn con trai cứ trêu là ma, bọn con gái sợ run lên. Gió vẫn vô tư thổi dọc bờ sông phả vào mặt mát rượi. Làn còn nhớ như in vào một đêm giữa đông, hôm đó vào đêm rằm, trăng sáng bao trùm cả một vùng bao la khiến cho dòng sông như dát bạc, gió thổi miên man. Làn đã gặp Quảng, người bạn cùng xóm đang dạo trên bờ sông. Ngày ấy, cả làng cô vẫn chưa có điện như bây giờ. Buổi tối, mùa hè, bờ sông cứ túm năm, tụm ba hóng gió mát mãi tới khuya thì đường ai người ấy về nhà mình.

Nhà Quảng ở cạnh nhà Làn. Hoàn cảnh của Quảng khá éo le - khi Quảng sinh ra đã không có bố. Mẹ anh vượt cạn một mình. Lúc ấy, chỉ có bà lão An cùng cảnh đơn thân là hàng xóm của gia đình Quảng là người thương quý mẹ anh nhất. Khi mẹ Quảng trở dạ chỉ có bà lão An, xách hộ tay nải quần áo, tã lót cùng đi ra trạm xá với mẹ anh. Trong cơn đau bà lão đã an ủi mẹ anh cố giữ gìn sức khỏe để mà vượt cạn, bà còn mang cho cả chục quả trứng gà mới tích cóp để mẹ anh bồi dưỡng lấy sức khi sinh. Không biết có phải, nhờ những quả trứng thần tiên ấy, hay nhờ vào niềm tin được làm mẹ, hay nhờ sự phù hộ của ông trời thương tình mà mẹ Quảng sinh anh thật dễ dàng. Sau này, lớn lên đi học cùng lớp, Quảng hay bị một số bạn trong lớp trêu trọc là “con hoang”, nhất là thằng Lĩnh, con cả Ba làm nghề mổ lợn thuê ở làng hay bép xép, dèm pha nhiều nhất, chỉ vì hắn tức Quảng học giỏi hơn môn Toán và Văn. Nhiều lần bị thằng Lĩnh trêu chọc, Quảng vẫn vô tư, coi như không có chuyện gì xảy ra, chính điều đó làm cho nó càng bực tức. Những lúc chứng kiến việc thằng Lĩnh xúc phạm Quảng, Làn thương bạn vô cùng, nhưng không dám bênh vực. Có lần, Quảng bỏ học đến ngày thứ 3 rồi mà chưa đến lớp, cô giáo chủ nhiệm sốt ruột hỏi Làn mà Làn cũng chả biết trả lời cô thế nào, rồi Làn cùng cô chủ nhiệm đến tận nhà động viên Quảng mới ra lớp học tiếp.

Minh họa: Bích Ngọc
Minh họa: Bích Ngọc

Mọi cái rồi cũng qua đi. Chuyện Quảng là con ngoài giá thú rồi cũng chẳng còn mấy người quan tâm để ý nữa, khi mà chiến tranh biên giới phía Bắc xảy ra, nhà nhà dồn sức cho kháng chiến bảo vệ biên giới Tổ quốc. Nghe theo lời kêu gọi của Nhà nước, bao thanh niên tình nguyện nhập ngũ náo động cả làng. Lúc này, Quảng mới 17 tuổi, nhưng anh đã nói với mẹ đồng ý cho anh viết đơn tình nguyện nhập ngũ, để được lên biên giới giữ gìn biên cương. Lúc nhận được tin con mình tình nguyện nhập ngũ, mẹ lo Quảng còn “trẻ người, non dạ” nhưng cũng rất vui vì anh đã trưởng thành, mẹ anh bảo: Con cứ yên tâm lên đường vì dân vì nước, khi nào hết giặc lại về với mẹ nhé. Trai thời chiến phải ra chiến trận. Con không phải lo cho mẹ ở quê đâu!

Biết tin này, Làn có cảm giác bâng khuâng khó tả, dù giữa Làn và Quảng chưa có gì vượt qua ngoài tình bạn học cùng một lớp. Nhưng trong sâu thẳm lòng cô luôn ngưỡng mộ về trí thông minh trong giải toán cũng như làm văn phân tích của Quảng. Buổi học cuối cùng, ra đến cửa lớp, Làn dúi vào tay Quảng một mẩu giấy: Tối nay hẹn gặp ở bờ sông đoạn cuối Cống Vuông nhé! Xin bạn đừng lỡ hẹn! Cảm ơn.

Cơm tối xong, Quảng một mình ra bờ sông, anh thong thả dạo từng bước, đầu hơi cúi suy tư điều gì đó, thỉnh thoảng lại bị vấp chân vào những sóng trâu của bờ sông sau cơn mưa mới tạnh, còn lổn nhổn ấy. Anh cứ đi về phía Cống Vuông, giáp với cánh đồng làng Đình của xã bên cạnh mà vẫn chưa thấy bóng Làn. Quảng nghĩ rằng có thể Làn đã lừa dối anh. Và anh cứ đi trong suy tư với những cơn gió phả vào mặt lạnh lẽo. Bất chợt, phía trước xuất hiện bóng một người tiến lại phía anh, rồi cô gái lên tiếng: Quảng có ngạc nhiên lắm không?

- Không! Làn có ngại mọi người nhìn thấy không?

- Sao Quảng lại hỏi Làn điều đó?

- Hoàn cảnh mình với Làn khác nhau?

- Khác là khác thế nào cơ.

- Làn biết rồi đấy? Bố bạn làm Chủ tịch xã. Mẹ làn lại là cô giáo, còn mình… Quảng bỏ lửng câu nói.

Làn nghe vậy liền bảo:

- Thế là Quảng không hiểu đúng mình rồi. Chúng mình là bạn của nhau cơ mà.

- Ngày mai Quảng lên đường nhập ngũ rồi phải không?

- Có liên quan gì đến Làn đâu!

- Có đấy!

- Làn có chiếc khăn tặng Quảng đây? khăn này tự Làn thêu đấy…

- Sao bất ngờ thế này? Làn im lặng không trả lời câu hỏi của Quảng. Còn Quảng mỉn cười nhìn ra xa và giấu nụ cười đi chỗ khác.

Rồi cơn gió cuối đông như vô tình kéo hai người lại bên nhau trong tiếng thở rộn rã dưới ánh trăng bàng bạc.

Sáng sớm hôm sau, Quảng cùng đoàn quân màu xanh nhập ngũ lên đường. Khi tiễn Quảng lên xe, Làn nhận được bức thư của Quảng lặng lẽ để trong túi xách đem về nhà mở ra đọc vẻn vẹn dòng chữ ngay ngắn: Mình yêu cậu. Đợi mình trở về nhé!!!

*

* *

Sau khi Quảng nhập ngũ được gần một năm thì Làn nhận được tin Quảng hy sinh trong một lần chiến đấu ở biên giới Hà Giang vùng Thanh Thủy, Quảng đã bị một tên lính nấp trong bụi cây bắn lén, viên đạn bay đúng vào ngực làm anh hy sinh tại chỗ. Nhận được tin này, mẹ Quảng ngất lên, ngất xuống, bà ốm đau liên miên. Năm sau, Làn thi đỗ vào Đại học Sư phạm rồi cô trở về quê dạy học tại trường cấp 3 nơi ngày trước cô học với Quảng.

Mấy năm sau, Làn yêu một sĩ quan tác chiến ở Ban chỉ huy quân sự huyện, quê anh ở cùng trường đại học, sau đó cô đã sinh được một cô con gái xinh đẹp, giờ cháu đang học cấp III chuẩn bị thi vào đại học.

Làn là cô giáo dạy môn văn học rất giỏi. Từ ngày về trường, Làn vẫn thường xuyên có nhiều học sinh giỏi. Lớp của cô vẫn nhận chăm sóc nghĩa trang và thân nhân liệt sĩ, trong đó có mẹ đẻ của liệt sỹ Quảng. Một lần bà tâm sự với Làn rằng Quảng chính là kết quả của bà với một người lính ở đơn vị tên lửa đóng quân ở làng. Hồi kháng chiến chống Mỹ, đơn vị anh hành quân qua và ở lại làng 3 hôm. Ngày ấy, bà còn là cô giái trẻ làm cán bộ Đoàn Thanh niên chi đoàn thôn. Một lần gặp anh chiến sĩ tên Bình quê ở Hưng Yên, đẹp trai lại hát hay đã làm cho bà siêu lòng, bởi mối tình “sét đánh”. Sau cái đêm đi quá giới hạn, bà không hề nghĩ đã mang thai anh. Sau khi tổ chức phát hiện truy hỏi nhưng bà không nói, sợ ảnh hưởng đến người chiến sĩ mà bà thầm yêu, trộm nhớ. Hai năm sau vào cuối năm 1964, giặc Mỹ ném bom miền Bắc ác liệt, đơn vị tên lửa của anh bị trúng bom Mỹ, anh đã hy sinh lúc này Quảng được gần 2 tuổi. Quảng chính thức là con liệt sĩ, nhưng không hề ai biết. Chỉ có Làn biết trong một lần sau này khi Quảng đã hy sinh bà mới nói cho Làn rõ ngọn ngành câu chuyện. Từ đó, Làn thương bà và Quảng hơn, nhưng chiến tranh vô cùng nghiệt ngã, đã lại cướp đi niềm tin yêu hy vọng của bà người con duy nhất là Quảng. Nếu như Quảng không tình nguyện nhập ngũ lên biên giới thì... giờ đây, có thể Quảng đã trở thành một thầy giáo, hoặc kỹ sư, bác sĩ giỏi…từ khi biết câu chuyện tình của mẹ Quảng với người chiến sĩ tên lửa năm nào, Làn thương bà nhiều hơn, cô thường xuyên đến thăm và giúp đỡ bà, nhất là khi trái gió, trở trời bà đau ốm. Tình cảm của Làn, khiến cho mẹ Quảng vô cùng xúc động và gọi vui là “con dâu”. Cứ vậy, gọi mãi thành quen. Thường ngày, Làn hay dẫn học sinh đến thăm và nhận làm “con dâu”, điều đó đã làm cho người mẹ già vui hơn. Năm 1995, mẹ Quảng đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Nhưng đến bây giờ, ngoài Làn ra thì vẫn chưa ai biết Quảng là con liệt sĩ thời kỳ chống Mỹ và mẹ Quảng là vợ của liệt sĩ.

Câu chuyện của mẹ Quảng với người chiến sĩ tên lửa năm xưa đến giờ vẫn chưa ai biết, cứ làm Làn day dứt? Cô phải làm gì đây để chứng minh cho mẹ Quảng là vợ liệt sĩ? Cô sẽ quyết tâm đi tìm trả lại lại thân phận cho bà. Chiến tranh thật khắc nghiệt.

*

* *

Làn nhẹ nhàng bước trên bờ sông, mặt hướng ra phía đông, từng cơn gió thổi tạt ngang mặt lạnh lẽo nhưng cô có cảm giác dễ chịu. Làn hít sâu vào lồng ngực không khí trong lành của gió đồng quê, ngai ngái mùi rơm rạ từ cánh đồng thoáng đãng thổi về mùa màng no ấm. Làn thấy Quảng, trong bộ quân phục màu xanh khoác ba lô hiện ra trước mặt cô mỉn cười, nói: “Mình đã về Làn ơi. Mình yêu cậu, thật đấy! Làn ạ!”.

… Bờ sông gió vẫn thổi miên man!!!

Nguyễn Xuân Hùng


Ý kiến bạn đọc


Cùng chuyên mục
Khúc hát từ ký ức và những ước mơ
Sau hơn 40 năm ra đời, “Tân Trào ca” đã trở thành “bài ca đi cùng năm tháng” đối với các thế hệ thầy và trò Trường THPT Tân Trào. Ca khúc tự hào vang lên trong những ngày hội lớn của nhà trường hay các cuộc hội ngộ của những cựu học sinh. Điều đặc biệt, giai điệu ấy không chỉ kết nối ký ức mà còn gửi gắm ước mơ tuổi hai mươi của một người lính - một cựu học sinh nhà trường đã mãi mãi nằm lại chiến trường.
31/10/2026
Nơi phép màu chữa lành cất tiếng từ thiên nhiên
Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ lần đầu xuất hiện trên văn đàn thế giới, Khu vườn bí mật (The Secret Garden) của nhà văn Frances Hodgson Burnett vẫn giữ nguyên vẹn sức sống bền bỉ, lay động trái tim bao thế hệ độc giả. Mới đây, ấn bản minh họa đặc biệt với những khung hình giàu chất thơ của họa sĩ Inga Moore do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành lại tiếp tục đưa người đọc đắm chìm vào thế giới tuổi thơ kỳ diệu, nơi thiên nhiên và tình yêu thương đủ sức hồi sinh những tâm hồn héo hon nhất.
31/10/2026
Truyện ngắn: Ánh lửa nơi núi rừng
Tác giả: Nguyễn Trần Thanh Trúc
31/10/2026
“Chị Kể Chuyện” Khúc ca trong trẻo về tuổi thơ
“Chị thích những con đường, bởi vì chúng luôn khiến chúng ta tò mò muốn biết đâu là điểm kết thúc của chúng”... Câu nói nhẹ nhàng ấy như mở ra cả một chân trời háo hức, trong trẻo của tuổi thơ. Đã bao giờ giữa dòng chảy tất bật của cuộc sống hiện đại, bạn muốn bước chậm lại, tìm về một góc bình yên để lắng nghe những rung động đầu đời nguyên sơ nhất?
24/10/2026